Хрватска наскоро ќе добие инвестиција без преседан во својата историја, но и во историјата на цела Централна и Источна Европа. Во општина Топуско (Сисачко-мославачка жупанија) ќе се гради „Pantheon AI“, хиперскејл податковен центар за вештачка интелигенција и иновациски кампус. Вкупната вредност на проектот, кој вклучува изградба и опремување од страна на светските технолошки гиганти, се проценува на неверојатни 50 милијарди евра – инвестиција што хрватскиот весник „Вечерњи лист“ ја спореди со вредноста на „повеќе од 100 Пељешки мостови“, пренесува Вечерњи Лист.
Проектот беше официјално претставен на деловниот форум на Иницијативата на три мориња во Дубровник. Зад оваа мегаинвестиција стои трансатлантската инвестициска групација Pantheon Atlas LLC, предводена од американски институционални инвеститори во партнерство со познатиот хрватски претприемач Јако Андабак. Според плановите, изградбата треба да започне во 2027 година, а центарот да биде целосно оперативен до почетокот на 2029 година.
Енергетски гигант со капацитет од 1 Гигават
Она што го прави овој проект уникатен е неговиот огромен капацитет. Развојниот центар ќе има вкупна инсталирана моќност од 1 GW (гигават) и ќе работи со доверливост над највисокиот европски стандард (Tier 4). Дизајниран е целосно според строгите стандарди за „AI фабрики“ на компанијата NVIDIA.
„Pantheon AI е сигнал до светот дека Хрватска е отворена за инвестиции од највисок калибар. Овој проект е кулминација на долгогодишна работа за носење дигитална инфраструктура од светска класа во Европа,“ изјави Јако Андабак, основачки партнер на проектот. Тој додаде дека Хрватска е избрана поради политичката стабилност, институционалната поддршка и подготвеноста на енергетската мрежа да поддржи ваков мега-потрошувач.
Нова соларна централа и партнерство со „Кончар“
Проектот нема да ја оптовари постоечката инфраструктура. Како стратешки партнер е вклучен хрватскиот гигант „Кончар“, кој потпиша писмо за намери за изградба на нова, најсовремена трафостаница и 280 километри нови далноводи. Дополнително, компанијата Greenvolt ќе изгради нова огромна фотонапонска (соларна) централа со моќност од 500 MW, исклучиво за потребите на центарот.
Според инвеститорите, овој проект не само што ќе ја зголеми сигурноста на хрватскиот електроенергетски систем, туку ќе овозможи приклучување на дополнителни 5,2 GW од неискористени обновливи извори на енергија во државната мрежа. Што се однесува до локалното влијание врз Топуско, инвестицијата предвидува отворање на околу 3.000 работни места за време на изградбата и 1.500 постојани позиции кога центарот ќе почне со работа, како и изградба на нови патишта и придружна инфраструктура.
