Претседателката на Европската комисија Урсула фон дер Лајен доаѓа во Скопје на 2 октомври, на крајот од турнејата низ Западниот Балкан што започнува во Тирана, а продолжува во Приштина и Подгорица. Европската комисија официјално најави дека во фокусот ќе бидат следните чекори на земјите кон Европската Унија и нивната постепена интеграција, поддржана преку Планот за раст. Во Скопје Фон дер Лајен треба да се сретне со претседателката Гордана Силјановска-Давкова и премиерот Христијан Мицкоски.
Оваа посета е повеќе од протоколарна. Таа доаѓа во момент кога проширувањето на ЕУ се забрзува, а Северна Македонија не се помрднува. Во јули Унијата одржа пристапни конференции со Украина, Молдавија, Црна Гора и Албанија. Украина и Молдавија отворија нов кластер, Црна Гора затвори уште две поглавја, а Албанија три.
За Скопје, пак, клучниот политички услов останува непроменет. Претседателот на Европскиот совет Антонио Кошта во јуни беше експлицитен дека усвојувањето на договорените уставни измени е неопходниот следен чекор за процесот да продолжи. Условот произлегува од рамката договорена во 2022 година и се однесува, меѓу другото, на внесувањето на Бугарите во Уставот.
Очекувањата дека Фон дер Лајен може да донесе некаква „нова формула“ за спорот со Бугарија немаат основа. Македонската влада може да бара поголема европска вклученост и гаранции, но во јавно достапните документи на ЕУ досега нема сигнал дека договорената преговарачка рамка е заменета со друга.
Затоа, разните домашните политички и медиумки интерпретации немаат врска со фактичката состојба до овој момент. Имено, ЕУ навистина разгледува промени во сопственото одлучување пред следното проширување, но не е точно дека веќе е усвоено правило според кое преговарачките поглавја ќе се отвораат и затвораат со квалификувано мнозинство. Комисијата со СООПШТЕНИЕ ОД КОМИСИЈАТА ДО ЕВРОПСКИОТ ПАРЛАМЕНТ, ЕВРОПСКИОТ СОВЕТ И СОВЕТОТ во врска со реформите пред проширувањето и прегледите на политиките, уште во март 2024 година предложи да се разгледа квалификувано мнозинство за одредени меѓучекори. Истиот документ експлицитно наведува дека затворањето на поглавјата и конечната одлука за членство треба да останат предмет на едногласност.
Впрочем, принципот на постепената интеграција пред членството за земјава е сосема е применлива, па и пожелна. Гледано од аспект на финансии, веќе се исплатени 142,1 милиони евра преку Реформскиот и растечкиот инструмент на ЕУ, а исплатите се условени со конкретни реформи.
Исто така, Северна Македонија веќе не чека да влезе во СЕПА, како што се наведува во некои домашни извори. Таа влезе во географскиот опфат во март 2025 година, а македонски банки се приклучија кон системот СЕПА во октомври.
Значи, останува отворено „само“ прашањето како земјата ќе излезе од политичкиот ќорсокак додека другите земји кандидати веќе се отидени многу напред.
Пред речиси две недели ЦИВИЛ МЕДИА праша со какви конкретни предлози Владата се подготвува за посетата и како американската дипломатска агенда се поврзува со деблокирањето на европскиот пат. Три дена пред доаѓањето на Фон дер Лајен, тоа прашање останува неодговорено.
