Денот кога Пиколомини го запали Скопје, уметноста се роди, а светот научи да ги слави тестенините.
25 октомври е датум што ги спојува трагедијата и инспирацијата, уништувањето и создавањето. Од огнот во Скопје до платното на Пикасо, од формирањето на Оската до првиот акорд на Кејти Пери — секој момент сведочи за тоа дека човештвото постојано гори, па повторно се раѓа.
Историја — Пиколомини го запали Скопје; Се роди Оската на злото
На 25 октомври 1689, градот Скопје бил зафатен од пламен. Австрискиот генерал Енеја Силвио Пиколомини, во рамките на контраофанзивата против Османлиското Царство, наредил градот да биде запален — официјално, за да се сопре епидемијата на колера што се проширила меѓу војниците и жителите.
Скопје горело два дена. Изгореле куќи, дуќани, џамии, мостови и градини. Но колерата не запрела, а ниту Пиколомини не ја избегнал: и самиот се заразил и набрзо починал.
Историските извори се разликуваат — некои велат дека палежот бил одмазда за опсадата на Виена во 1683 година, други дека генералoт, наоѓајќи го градот напуштен, се исплашил од заседа. Сам Пиколомини напишал:
„Скопје е простран град, не многу помал од Прага. Го најдов напуштен, без скапоцености, богато снабден со производи… Жал ми е што зградите, џамиите од најубав мермер и украсите од злато морам да им ги предадам на пламенот.“
Така, Скопје стана град што мораше да изгори за повторно да се роди — симбол на човечката грешка, но и на неговата неуништливост.
Речиси три века подоцна, на 25 октомври 1936, Хитлер и Мусолини ја создадоа Оската Рим–Берлин, сојуз што ќе ја потоне Европа во Втората светска војна. Два дена, две епохи, иста сенка од оган.
Култура и уметност — „Роденденот на генијот Пикасо“
На 25 октомври 1881 е роден Пабло Пикасо, човекот што ја редефинираше уметноста. Од синиот период до кубизмот, неговото сликарство е сведоштво дека светот може да се распадне и повторно да се состави — само со четка и боја. Пикасо е уметноста кога зборовите не се доволни.
Симболика — „Светскиот ден на тестенините“
Секоја година на 25 октомври, љубителите на тестенини низ светот го слават World Pasta Day — ден на едноставност, споделување и заедништво. Пастата не е само храна; таа е култура што ги спојува луѓето од Рим до Токио, од Скопје до Њујорк. Денот е потсетник дека најголемите радости се наједноставните.
Личност — Кејти Пери
На 25 октомври 1984 е родена Кејти Пери, пејачка која ја претвори поп-културата во светло. Нејзините песни ја слават храброста да бидеш свој, да блескаш дури и кога светот бара униформност. Од „Firework“ до „Roar“, нејзиниот глас останува химна на автентичноста.
Спорт — Собослај и Киеза
Денот го делат двајцата фудбалери од новата генерација на Ливерпул на Арне Слот
Доменик Собослај (роден 25 октомври 2000) — унгарски плејмејкер и новата креативна сила на Ливерпул.
Федерико Киеза (роден 25 октомври 1997) — италијански напаѓач на Јувентус, симбол на борбеност и техника.
Два различни патишта, една иста страст – играта како уметност во движење.
Во рубриката „Временско ЕХО“ на Фронтлајн, се навраќаме на приказните што се случиле на денешен ден и го обликувале светот и човечката свест.
Редакција Фронтлајн
Рубриката Временско ЕХО е во соработка со ChatGPT и Gemini.
Прочитајте и…
