Децении наназад јајцата беа сметани за „опасна“ храна поради високиот холестерол во жолчката, па многумина ги избегнуваа. Но современата наука веќе не го поддржува овој став. Новите студии покажуваат дека телото не реагира толку едноставно, ниту холестеролот од храната директно го одредува нивото на холестерол во крвта. Па што велат големите институции како Harvard School of Public Health, American Heart Association и National Institutes of Health?
Науката зад холестеролот
Холестеролот во крвта најчесто е резултат на сложени процеси во метаболизмот, генетиката и начинот на живот. Организмот сам произведува поголемиот дел од холестеролот, а неговата количина се прилагодува според внесот на масти и енергија. Кога човек јаде повеќе холестерол од храна, црниот дроб природно произведува помалку, така што вкупната количина останува релативно стабилна. Harvard Health објаснува дека за повеќето луѓе, умерената консумација на јајца не е проблем и практично нема големо влијание врз LDL холестеролот, кој се смета за „лош“.
Содржината на холестерол во еден жолчка е околу 185 мг, но студиите покажуваат дека за повеќето здрави луѓе, внесот до едно јајце дневно не го зголемува ризикот од срцеви болести. Причината е едноставна – многу поважни се заситените масти, транс мастите и генералната исхрана отколку самиот холестерол во храната. AHA дури наведува дека јајцата се богати со протеини, витамини Б, холин, антиоксиданси како лутеин и зеаксантин, и можат да имаат позитивни нутритивни ефекти.
Кога јајцата можат да бидат проблем?
Иако повеќето луѓе немаат проблем, постојат исклучоци. Луѓето со фамилијарна хиперхолестеролемија, луѓето со дијабетес тип 2 и оние со веќе покачени LDL вредности може да реагираат посилно на диетален холестерол. За нив важат строги препораки од лекар. Но дури и во овие случаи, проблемот повеќе лежи кај внесот на заситени масти, пржената храна, индустриски преработените производи и ниската физичка активност.
Исто така, начинот на подготовка е огромен фактор. Јајце варено или поширано има сосема поинаков метаболички профил од јајце пржено на путер, маргарин или масло што било загреано повеќепати.
Заклучок – мит или вистина?
Современите научни докази укажуваат дека тврдењето „јајцата го зголемуваат холестеролот“ е мит за голем дел од популацијата. За повеќето здрави луѓе, едно јајце дневно е сосема безбедно и нема значајно влијание врз холестеролот. Одлучувачки фактори се заситените масти, начинот на подготовка и генералниот стил на исхрана, а не самиот холестерол од жолчката.
Јајцата остануваат една од најполновредните и најдостапните намирници, богати со протеини, витамини и антиоксиданси. Како и секогаш, умереноста и разновидната исхрана се најдобрата препорака.
Редакција Фронтлајн
