Американскиот претседател Доналд Трамп ненадејно се повлече од заканите за воведување царини како средство за преземање на Гренланд, ја исклучи можноста за употреба на сила и изјави дека е на повидок договор кој би можел да стави крај на спорот околу данската територија – спор што ризикуваше најдлабок прекин на трансатлантските односи во последните децении.
За време на турбулентното патување на годишниот состанок на Светски економски форум во Давос, Трамп значително ја ублажи повеќенеделната реторика што го потресе НАТО и отвори ризик од нов глобален трговски судир. Тој најави договор кој, според него, би можел да ја задоволи американската потреба од систем за ракетна одбрана „Златна купола“, да обезбеди пристап до клучни минерали и истовремено да ги блокира амбициите на Русија и Кина на Арктикот.
„Тоа е договор со кој сите се многу задоволни. Тоа е долгорочен договор. Конечно долгорочно решение. Ги става сите во навистина добра позиција, особено кога станува збор за безбедноста и минералите. Тоа е договор што ќе трае засекогаш“, изјави Трамп пред новинарите по средбата со генералниот секретар на НАТО, Марк Руте.
Изјавите доаѓаат по период на остри тензии меѓу САД и Европа, предизвикани од претходните закани на Трамп поврзани со Гренланд, кои отворија прашања за безбедноста, суверенитетот и стабилноста на трансатлантското партнерство.
Белата куќа: Деталите ќе се објавуваат како што ќе се усогласуваат
Белата куќа соопшти дека деталите од договорот за Гренланд, чија рамка претходно во текот на денот ја најави американскиот претседател Доналд Трамп, сè уште треба да се финализираат „со учество на сите вклучени страни“, по што ќе бидат јавно објавени.
„Доколку овој договор се реализира, а претседателот Трамп е многу уверен дека тоа ќе се случи, Соединетите Држави ќе ги остварат сите свои стратешки цели поврзани со Гренланд, со многу мал трошок и тоа трајно“, изјави портпаролката на Белата куќа, Каролин Ливит.
„Претседателот Трамп уште еднаш покажува дека е човек кој склучува договори. Како што деталите ќе се усогласуваат меѓу сите вклучени страни, така тие ќе бидат и објавувани“, додаде таа.
Можно менување на договорот од 1951 година
Дел од можната рамка за Гренланд што ја најави американскиот претседател Доналд Трамп вклучува и редефинирање на договорот од 1951 година, со кој е формализирано американското воено присуство на островот, изјави извор за CNN запознаен со прашањето.
Со тој договор меѓу Соединетите Американски Држави и Данска, на американските сили им е овозможено воено присуство на Гренланд на неопределено време. За време на Студената војна, на островот биле распоредени повеќе од десет американски воени објекти.
По завршувањето на Студената војна, сите објекти, освен еден, биле затворени. Сепак, во контекст на заканите на Трамп за преземање на Гренланд, Данска соопшти дека би поздравила дополнителни американски воени капацитети. Генералниот секретар на НАТО, Марк Руте, во тој контекст се залагаше за повторно преговарање на договорот како начин да се одговори на барањата на Трамп.
Сè уште не е јасно на кој начин би се менувал договорот. Сепак, еден сигнал дојде од изјава на портпарол на НАТО, кој рече дека идните преговори делумно ќе се фокусираат на „обезбедување Русија и Кина никогаш да не стекнат упориште – ниту економско, ниту воено – на Гренланд“.
Ова упатува на можноста ажурираниот договор да содржи посебни одредби со кои би им се забранило дејствување на Пекинг и Москва на островот.
НАТО разговара за можноста за изградба на дополнителни американски бази на Гренланд
Еден од предлозите за кои во средата се разговарало на состаноци меѓу претставници на НАТО, а кој се појавувал и во претходни внатрешни разговори во рамки на Алијансата и со генералниот секретар Марк Руте, е можноста Данска да им дозволи на Соединетите Американски Држави изградба на дополнителни воени бази на Гренланд.
Според изјава на еден висок функционер на НАТО за CNN, базите би биле изградени на земјиште што би се сметало за суверена територија на САД.
Редакција Фронтлајн
