Според BBC, американскиот претседател Доналд Трамп објави дека врховниот лидер на Иран, Ali Khamenei, е убиен во заеднички американско-израелски воздушен напад врз неговиот комплекс во Техеран. Иранските државни медиуми, пак, негираат дека Хамнеи е мртов.
„Хамнеи, еден од најзлобните луѓе во историјата, е мртов“, напиша Трамп на својата платформа Truth Social, додавајќи дека нападите ќе продолжат „колку што е потребно“.
Што е познато досега
Сателитски снимки што ги објави BBC покажуваат значителна штета во комплексот на врховниот лидер во Техеран – затемнети згради, урнатини и чад. Израелскиот премиер изјави дека има „сè повеќе знаци“ дека Хамнеи е „исчезнат“, но иранските власти официјално не ја потврдуваат неговата смрт.
Според иранската Црвена полумесечина, најмалку 201 лице загинале, а 747 се повредени во нападите. Не е прецизирано дали станува збор за цивили или воен персонал.
Иранските агенции Tasnim и Mehr соопштија дека Хамнеи е „цврст и непоколеблив во командувањето“.
Масовни воздушни операции
Израелските одбранбени сили (IDF) соопштија дека околу 200 борбени авиони погодиле приближно 500 цели во „најголемата воена операција во историјата на израелското воздухопловство“.
Експлозии се пријавени во Техеран, Караџ, Исфахан, Кум и Керманшах. Повеќе бранови напади биле насочени кон стратешки објекти.
Ирански извори наведуваат дека девојчешко училиште во Минаб било погодено, при што загинале 108 лица. BBC потврди автентичност на видеа од местото на експлозијата.
Ирански одговор и регионална ескалација
Како одговор, Иран изврши ракетни и дронски напади низ регионот. Пријавени се експлозии во Дубаи, додека американски бази во Бахреин и Катар биле цел на напади. Напади се регистрирани и во Кувајт, Ирак и Јордан.
Во Израел е пријавена најмалку една жртва по ракетен напад во областа на Тел Авив.
Иранската агенција Tasnim објави дека стратегискиот Ормутски теснец ќе биде затворен. Преку овој теснец минуваат околу 20% од светските испораки на нафта и гас, што носи ризик од глобален енергетски шок.
Меѓународни реакции
Генералниот секретар на ОН и повеќе светски лидери – од Бразил до Кина – ги осудија нападите. Лидерите на Обединетото Кралство, Франција и Германија повикаа Иран да се воздржи од понатамошни удари и да се откаже од програмите за вооружување.
Советот за безбедност на ОН одржа итна седница.
Иранскиот министер за надворешни работи ги обвини САД и Израел за „неиспровоцирана и нелегална војна“.
Нападите доаѓаат откако САД и Иран одржаа три рунди разговори за ограничување на иранските нуклеарни активности. Медијаторите претходно најавуваа „значителен напредок“ и договор „на дофат“.
Трамп изјави дека не бил задоволен од текот на разговорите и дека „недостигот на напредок“ го навел да даде зелено светло за нападите.
Израелскиот министер за одбрана, Israel Katz, ги опиша нападите како „превентивен удар“ за елиминирање закани против Израел.
Во овој момент нема официјална потврда од иранските власти дека Хамнеи е убиен. Доколку неговата смрт се потврди, тоа би значело најголема политичка и безбедносна пресвртница во Иран од 1979 година.
Регионалната ескалација, затворањето на Ормутскиот теснец и вклученоста на САД директно во операцијата отвораат прашање дали Блискиот Исток влегува во нова фаза на отворен меѓудржавен конфликт.
Ситуацијата останува динамична.
Редакција Фронтлајн
