Годишниот собир на светската политичка и економска елита во швајцарскиот алпски центар Давос оваа година е обележан со зголемени тензии меѓу САД и нивните европски сојузници. Лидерите предупредуваат на распаѓање на светскиот поредок, раст на еднострани потези и сериозни закани што вештачката интелигенција ги носи за глобалната работна сила.
Светскиот економски форум влегува во својот кулминациски момент, а се очекува американскиот претседател Доналд Трамп да пристигне со силна и контроверзна порака. Неговото присуство веќе доминираше над првите денови на форумот – преку објави на социјалните мрежи и протечени приватни пораки, вклучително и писмо до норвешкиот премиер Јонас Гар Сторе, во кое барањата за Гренланд се поврзуваат со неговиот неуспех да ја добие Нобеловата награда за мир.
Главната тема во Давос досега се заканите на САД за воведување царини кон европските сојузници поради Гренланд, што, според европските лидери, води кон разнишување на сојузите и ерозија на меѓународниот поредок заснован на правила. Трамп, кој пристигнува со најголемата американска делегација досега и покрај техничките проблеми со „Air Force One“, веќе порача дека „нема враќање назад“.
Распаѓање на глобалниот поредок
Францускиот претседател Емануел Макрон ја даде најцитираната оценка за насоката во која се движи светот, предупредувајќи на отстапување од мултилатерализмот.
Макрон – Се движиме кон свет без правила
„Се движиме кон свет без правила, каде меѓународното право се гази, а единствениот закон што важи е законот на најсилниот“, изјави Макрон, сумирајќи ги европските стравувања од растечката едностраност.
Тој додаде дека демократиите мора да изберат меѓу почит и заплашување, меѓу владеење на правото и бруталност.
Марк Карни – светот не е во транзиција, туку во длабок прекин, стариот поредок нема да се врати
Слично предупредување испрати и канадскиот премиер Марк Карни, кој изјави дека светот не е во транзиција, туку во длабок прекин, и дека стариот поредок нема да се врати. Според него, земјите кои не се големи сили мора да се здружат, бидејќи „ако не сме на масата, сме на менито“.
Гевин Њусом – европските лидери да престанат со „соучесништвото“ и да покажат ‘рбет во спротивставувањето на барањата на Трамп за Гренланд
Гувернерот на Калифорнија, Гевин Њусом, употреби уште поостар јазик, повикувајќи ги европските лидери да престанат со, како што рече, „соучесништвото“ и да покажат ‘рбет во спротивставувањето на барањата на Трамп за Гренланд. Тој оцени дека некои светски лидери изгледаат „патетично“ на глобалната сцена.
Безбедност, трговија и Украина
Претседателката на Европската комисија, Урсула фон дер Лајен, повика на смирување и предупреди дека трговска ескалација меѓу САД и Европа би им користела на заедничките противници, вклучително и Русија.
Руте – фокусот на Гренланд и трговските конфликти ја засенуваат војната во Украина
Генералниот секретар на НАТО, Марк Руте, пак, изрази загриженост дека фокусот на Гренланд и трговските конфликти ја засенуваат војната во Украина.
„Главното прашање не е Гренланд, туку Украина“, рече Руте, додавајќи дека поддршката мора да продолжи без одвлекување на вниманието.
Претседателот на Светскиот економски форум, Бјорге Бренде, оцени дека геополитичките тензии ја засенуваат дебатата за раст и иновации и предупреди дека голема ескалација на војни може сериозно да го уништи глобалниот економски раст.
Џејмисон Грир ја бранеше политиката на Трамп – царините легитимна геополитичка алатка
Американскиот трговски претставник Џејмисон Грир ја бранеше политиката на Трамп, нарекувајќи ги царините легитимна геополитичка алатка. Тој предупреди дека европски одговор со контрамерки би бил „неразумен“ и најави дека американскиот пазар повеќе нема автоматски да биде отворен за сите, како што бил во изминатите 25 години.
Вештачка интелигенција и иднината на работата
Извршниот директор на „БлекРок“, Лери Финк, го отвори форумот со самокритичен тон, признавајќи дека Давос често изгледа отсечен од реалноста во ера на популизам и длабока недоверба во институциите.
Тој предупреди дека вештачката интелигенција може да ги повтори грешките на капитализмот од последните децении, при што придобивките ќе завршат кај сопствениците на технологијата и податоците, додека бело-јакичарските работни места ќе бидат сериозно загрозени.
Извршниот директор на „Палантир“, Алекс Карп, отиде чекор понатаму, оценувајќи дека вештачката интелигенција ќе уништи голем дел од работните места во хуманистичките професии. Тој додаде дека ќе има доволно работа за луѓе со практични и стручни вештини, но предупреди дека Европа заостанува зад САД и Кина во примената на АИ.
Редакција Фронтлајн
