Нова ескалација во односите меѓу Атина и Македонија е предизвикана од систематското реторичко поткопување на Преспанскиот договор од страна на членовите на владата на ВМРО-ДПМНЕ во Северна Македонија, при што премиерот Христијан Мицкоски отворено изјави дека „во пракса името Македонија е вратено“, што предизвика реакција од грчкото Министерство за надворешни работи. Сепак, интервенцијата на Атина доаѓа по месеци на повторени прекршувања на ниво на јавна реторика, што го засили критиките за задоцнетиот и делумен одговор на грчката страна, пренесува Независен.
Во официјално соопштение, грчкото Министерство за надворешни работи потсети дека уставното име на соседната држава е „Северна Македонија“, како што е експлицитно дефинирано во член 1 од Преспанскиот договор, кој претставува составен дел од Уставот на земјата и е целосно обврзувачки за двете страни и на меѓународно и на домашно ниво. Атина јасно стави до знаење дека нема да се прифати никаков обид за фалсификување или менување на содржината на Договорот, нагласувајќи дека нема фактички ситуации во меѓународните договори и дека нивното спроведување е униформно и универзално.
Изјавата дојде како одговор на забелешките на Христијан Мицкоски за време на телевизиското интервју на провладината мрежа Сител, во кое премиерот на Северна Македонија, коментирајќи ги критиките од главната опозициска партија, СДСМ, тврдеше дека неговата влада во пракса „го вратила името Македонија“. Како доказ, тој ја наведе реториката на лидерот на СДСМ, Венко Филипче, кој – според Мицкоски – јавно го користи терминот „Македонија“ наместо „Северна Македонија“.
Овие изјави се дел од поширока стратегија насочена кон домашната јавност, при што ВМРО-ДПМНЕ се обидува да го прикаже спроведувањето на Преспанскиот договор како мртва буква додека се воздржува од институционални чекори за негово поништување, целосно свесна за меѓународната и европската цена што би ја предизвикал таков потег. Оваа реторика е придружена со систематско избегнување на употребата на уставното име на земјата од страна на владини претставници, практика што постојано се забележува од почетокот на мандатот на новата влада, како и од изборот на претседателката Гордана Силјановска-Давкова.
Меѓутоа, во Атина, реакцијата до неодамна беше ограничена, со јасни интервенции регистрирани само во случаи кога употребата на терминот „Македонија“ доаѓаше од највисоките државни власти во земјата. Отсуството на систематски и брзи дипломатски демарши како одговор на повторените изјави на владини претставници на Северна Македонија покренува легитимни прашања за тоа дали грчката влада следи стратегија на „ниски тонови“ или, пак, не е во можност да наметне јасни граници во врска со спроведувањето на Договорот.
Грчкото Министерство за надворешни работи повторува дека напредокот во билатералните односи и непреченото продолжување на европскиот пат на Северна Македонија претпоставуваат целосно почитување на договорените обврски и почитување на принципот на добрососедски односи. Сепак, реалноста покажува дека Преспанскиот договор сега е тестиран не преку институционални прекини, туку преку систематска реторичка ерозија која, доколку не се реши навремено и доследно, ризикува да создаде сиви зони во неговата имплементација.
Во овој контекст, прашањето се однесува не само на Северна Македонија, туку и на кредибилитетот на грчката надворешна политика како гарант на меѓународниот договор што самата Грција го потпиша. (ИБНА)
