Велика Британија и Франција се договорија да распоредат трупи во Украина доколку се постигне мировен договор со Русија, изјави британскиот премиер Кир Стармер, во обновен обид на западните лидери да ѝ гарантираат поствоена безбедност на Украина и да ја одвратат Москва од понатамошна агресија, пишува Си-Ен-Ен.
По состанокот на официјални претставници од 35 земји во Париз, во рамки на т.н. „Коалиција на подготвените“, Стармер и францускиот претседател Емануел Макрон потпишаа „декларација за намера“ со која се предвидува распоредување британски и француски сили на украинска територија во случај на мировен договор – потег на кој Русија долго време остро се спротивставува.
„По прекин на огнот, Велика Британија и Франција ќе воспостават воени центри низ Украина и ќе изградат заштитени објекти за оружје и воена опрема, со цел да се поддржат одбранбените потреби на Украина“, изјави Стармер на заедничка прес-конференција со европските лидери, заедно со специјалниот пратеник на САД, Стив Виткоф, и Џаред Кушнер, зет на претседателот на САД, Доналд Трамп.
Состанокот во вторникот – најголем од основањето на коалицијата минатата пролет – ризикуваше да биде засенет од американската операција со која беше соборен авторитарниот лидер на Венецуела, Николас Мадуро, како и од интересот на Трамп за Гренланд, огромната автономна арктичка територија под управа на Данска. Само неколку дена по операцијата во Венецуела, заменик-шефот на кабинетот на Трамп, Стивен Милер, ги нагласи тврдењата на администрацијата за островот, изјавувајќи за Си-Ен-Ен дека Гренланд „очигледно“ треба да биде дел од САД и дека „никој нема да се бори против Соединетите Држави“ за неговата иднина.
Пред состанокот, аналитичарите поставуваа прашања дали на САД може да им се верува како гарант за безбедноста на Украина, додека истовремено се закануваат со окупација на територија на Данска – сојузник во НАТО.
Но, и покрај остриот американски фокус кон Западната хемисфера, Виткоф нагласи дека администрацијата на Трамп останува решена „да направи сè што е можно“ за да донесе мир во Украина и дека во Париз бил постигнат „голем напредок“.
„Сметаме дека во голема мера сме при крај со безбедносните протоколи, кои се клучни, за народот на Украина да знае дека, кога ова ќе заврши, ќе заврши засекогаш“, изјави пратеникот, осврнувајќи се на речиси четиригодишната Руска агресија врз Украина.
Во интервју за CNN, на маргините на состанокот, генералниот секретар на НАТО, Марк Руте, изјави дека состанокот во вторникот бил „многу успешен“.
„Апсолутно сум убеден дека, ако ова се спроведе, Путин никогаш, ама баш никогаш, повеќе нема да се обиде да ја нападне Украина“, рече Руте.
Од Москва немаше непосредна реакција, но Кремљ повеќепати истакна дека нема да прифати странски трупи да оперираат во Украина како дел од мировна мисија. Претседателот Владимир Путин во септември изјави дека секое западно воено присуство во Украина ќе се смета за „легитимна цел“.
Доколку се постигне мировен договор, безбедносните гаранции ќе вклучуваат „континуиран и сигурен систем за мониторинг на прекинот на огнот“, предводен од САД и поддржан од други земји, соопштија членките на „Коалицијата на подготвените“ во заедничка изјава.
Членките, исто така, се согласија да ѝ обезбедат на Украина „критична долгорочна воена помош и вооружување“, како и да распоредат мултинационални сили за гарантирање на безбедноста на Украина „во воздухот, на море и на копно“.
Иако Британија и Франција и претходно изразуваа подготвеност да распоредат трупи во Украина по прекин на огнот, Стармер нагласи дека овој договор ја утврдува правната рамка што ќе им овозможи нивните сили да дејствуваат на терен.
„Овие безбедносни гаранции се клучни за да се осигура дека мировниот договор никогаш нема да значи украинско предавање или нова закана за Украина“, изјави Макрон. Тој се повика на историјата на Русија во кршењето мировни договори со своите соседи и истакна дека сојузниците на Украина сакаат да спречат повторување на такви прекршувања.
Членките, исто така, се согласија да ѝ ги обезбедат на Украина „сите неопходни ресурси“ за одржување вооружена сила од 800.000 војници, рече Макрон. Претходен нацрт на мировен план, кој протече во ноември и беше критикуван како претерано наклонет кон Москва, предвидуваше ограничување на украинските вооружени сили на 600.000 припадници. Украина го отфрли тој план од 28 точки и оттогаш работи на ревидиран документ за време на неколку состаноци со американски претставници.
Иако договорот од вторникот ја дава најјасната слика досега за тоа како сојузниците на Украина планираат да ја гарантираат нејзината безбедност во случај на мировен договор, самиот договор и понатаму останува недостижен.
„До мировен договор можеме да дојдеме само ако Путин е подготвен на компромиси“, изјави Стармер. „И покрај сите зборови од Русија, Путин не покажува дека е подготвен за мир.“
И покрај интензивната дипломатија меѓу САД и Украина во декември, надежите за брз мировен договор беа нарушени откако Путин му кажал на Трамп дека Украина извршила масовен напад со дрон врз една од неговите резиденции. Трамп изјави дека бил „многу лут“ кога ја слушнал таа тврдење, кое подоцна ЦИА го оцени како неточно.
Стармер изјави дека Путин „се обидел да ги одвлече мировните напори со неосновани тврдења за напад врз неговата резиденција… Ова само ја зацврстува нашата решеност“.
