Во својот најнов и веројатно најпредупредувачки годишен извештај за 2025/2026 година, Amnesty International испрати порака која ја потресе глобалната дипломатска сцена. Организацијата дијагностицира дека светот веќе не се наоѓа само во криза на човековите права, туку дека официјално е навлезен во таканаречената предаторска ера. Овој термин ја опишува новата реалност во која најмоќните држави во светот свесно ги рушат меѓународните закони кои самите ги создадоа по Втората светска војна, дејствувајќи како политички грабливци кои го жртвуваат човечкото достоинство за сметка на геополитичкиот профит и апсолутната неказнивост.
Генералната секретарка на организацијата, Ањес Каламар, во своето воведно обраќање беше децидна дека меѓународниот систем е пред целосен распад. Таа посочи дека лидерите на велесилите како САД, Русија и Кина, заедно со регионалните сили како Израел, воспоставија нов модел на однесување каде силата е единствениот валиден аргумент. Извештајот нотира дека во текот на изминатата година, овие држави не само што ги игнорираа препораките на Обединетите нации, туку активно работеа на парализирање на институциите кои требаше да гарантираат мир и правда. Според Amnesty, ова не е случаен пропуст, туку намерна стратегија за воспоставување на поредок каде најсилните можат да убиваат, угнетуваат и шпионираат без страв од санкции.
Бројките што ги нуди овој извештај се поразителни и јасно ја илустрираат цената на оваа нова ера. Конфликтот во Газа е посочен како најкрвавиот пример за овој системски неуспех, со документирани над 72.500 жртви до април 2026 година. Amnesty потенцира дека меѓународната заедница дозволила создавање на хуманитарна катастрофа од невидени размери, каде гладта и болестите се користат како воено оружје. Паралелно со ова, воените дејствија меѓу САД и Иран однесоа над 3.000 животи, додека израелските воени операции во Либан резултираа со смрт на речиси 2.400 луѓе. Овие бројки не се само статистика, туку доказ за тоталното непочитување на принципите на пропорционалност и заштита на цивилите кои се столбови на меѓународното право.
Освен на воените полиња, предаторската ера се манифестира и низ внатрешната репресија врз сопственото население. Извештајот детално опишува како во дури 144 држави низ светот се бележи сериозен напад врз граѓанските слободи. Иран е издвоен како земја во која режимот во јануари 2026 година изврши брутална пресметка со демонстрантите, што резултираше со масовни егзекуции и илјадници затворени активисти. Истовремено, во Авганистан, талибанските власти воведоа нови, уште порестриктивни закони кои практично ги избришаа жените од јавниот живот, додека меѓународниот одговор остана на ниво на празна реторика.
Еден од најалармантните трендови нотирани во извештајот е злоупотребата на модерната технологија. Amnesty предупредува дека вештачката интелигенција и софистицираните алатки за надзор станаа „дигитални канџи“ на современите претседатели и диктатори. Во 2026 година, повеќе од кога било досега, државите користат алгоритми за да ги предвидат и сузбијат протестите уште пред да започнат, додека приватноста на граѓаните е речиси непостоечка категорија. Овој технолошки деспотизам, како што се нарекува во текстот, им овозможува на режимите да владеат преку страв кој е инфилтриран во секој мобилен телефон и компјутер.
На крајот, извештајот упатува остар прекор до западните демократии за нивната политика на попуштање. Изборот да се замолчи пред злосторствата на сојузниците, додека се критикуваат противниците, ја уништи моралната тежина на концептот за човекови права. Повлекувањето на држави како Унгарија од Меѓународниот кривичен суд е само последната алка во синџирот на одлуки кои водат кон свет без правила. Amnesty International заклучува дека ако не се преземат итни чекори за обновување на меѓународната солидарност и почитување на правото, предаторската ера ќе стане трајна состојба во која човечноста ќе биде само далечен спомен. Светот денес се наоѓа на крстопат помеѓу враќањето кон цивилизираниот дијалог и целосното пропаѓање во бездната на дивјаштвото маскирано во модерна политика.
Редакција Фронтлајн
