КИЈИВ / ВАШИНГТОН – Украинскиот претседател Володимир Зеленски изјави дека се надева оти на претстојната средба со американскиот претседател Доналд Трамп денеска, ќе постигнат договор за рамка за завршување на војната во Украина. Во интервју за Axios, Зеленски откри дека е подготвен и да го стави мировниот план на референдум, доколку Русија прифати прекин на огнот од најмалку 60 дена.
Зеленски нагласи дека е постигнат „голем напредок“ во разговорите, но дека планот на Трамп сè уште предвидува болни територијални отстапки за Украина на истокот од земјата. Според него, доколку не се обезбеди „силна позиција“ по прашањето за територијата, конечната одлука би морала да ја донесат граѓаните.
Американската страна, како што наведува Axios, го смета за значаен чекор тоа што Зеленски повеќе не ја исклучува можноста за територијални компромиси и е подготвен за референдум. Сепак, украинскиот претседател предупреди дека такво изјаснување носи сериозни политички, безбедносни и логистички предизвици.
„Прекин на огнот од 60 дена е минимум за да може да се организира и одржи референдум“, изјави Зеленски, додавајќи дека без реална безбедност процесот би бил компромитиран. Висок американски функционер за Axios изјавил дека Русија ја разбира потребата од прекин на огнот доколку се распише референдум, но инсистира на пократок рок.
Зеленски истакна дека сè уште не му е јасно дали Москва е подготвена да го прифати мировниот план на Трамп. „Имам одредени разузнавачки информации, но во овој момент сакам да им верувам само на зборовите на лидерите“, рече тој.
Украинскиот претседател најави дека поголемиот дел од билатералните договори меѓу САД и Украина веќе се усогласени и формализирани во пет документи, со можност за додавање и шести. Кога станува збор за безбедносните гаранции, Зеленски изјави дека документите се „речиси подготвени“, но дека остануваат одредени технички прашања.
Едно од клучните отворени прашања е времетраењето на безбедносниот договор. САД предложиле 15-годишен пакт со можност за продолжување, но Зеленски смета дека е потребен подолг период. „Ќе го сметам за голем успех ако претседателот Трамп се согласи со тоа“, изјави тој, додавајќи дека договорот би требало да биде ратификуван и во американскиот и во украинскиот парламент.
Зеленски ги пофали американските пратеници Стив Виткоф и Џаред Кушнер, како и украинскиот тим предводен од советникот за национална безбедност Рустем Умеров. Тој потврди дека Виткоф и Кушнер се подготвени да ја посетат Украина за да ги објаснат придобивките од договорот, а оцени дека и евентуална посета на Трамп би имала значајна тежина.
Сепак, Зеленски предупреди дека кампања за референдум во услови на континуирани руски напади би била осудена на неуспех. „Колку и да зборуваме за безбедносни гаранции и економски придобивки, луѓето ќе ги гледаат ракетите“, рече тој, нагласувајќи дека без стабилен прекин на огнот резултатите од гласањето би можеле да бидат нелегитимни.
Во пресрет на средбата во Флорида, Зеленски, Трамп и група европски лидери се очекува да одржат и заеднички телефонски разговор, со цел усогласување на позициите. Украинскиот претседател изрази надеж дека на состанокот со Трамп ќе биде поставена јасна рамка и временски распоред за завршување на војната.
„Сега сме на следното ниво – затоа треба да преговараме директно на претседателско ниво. Сакаме ова да заврши што е можно побрзо“, изјави Зеленски.
