„Mеѓу Албанците, впечатокот e како да сме во комунизмот кога имаше неколку Албанци во власт кои се послушни на тогашниот комунистички режим, се сервилни, седат таму, ништо не зборуваат или не инсистираат за правата на другите коишто живеат во државата“, изјави Арбен Таравари – лидер на Алијансата за Албанците.
Меѓутоа, додава тој, многу битно е дека ние направивме еден чекор, дека излеговме од владата за да дадеме некаков аларм, сигнал, дека, ајде да се обидеме, да се разбудиме дека, меѓу другото, битно е и соживотот меѓу нас коишто живееме тука, европскиот пат, децентрализацијата, кои што ни беа платформа заедно со ВМРО-ДПМНЕ, којашто е најголемата партија апсолутно во македонскиот блок, доминира, меѓутоа секогаш кога соработувате со некого, не се гледа кој колку е голем, туку многу е битно партнерството.
– Значи, се влегува во влада како партнер, да се помогне, еден на друг да се помага. Меѓутоа, меѓу другото и над сè, да им се помага на граѓаните, тие да гледаат некаква надеж во државата, дека навистина одиме по патот којшто е најдобар за сите коишто живееме во оваа држава, истакна тој.
Политичкиот аналитичар Дритон Зенку смета дека со враќањето на ВМРО-ДПМНЕ на власт и со реториката на премиерот Христијан Мицкоски, расте загриженоста за иднината на Охридскиот рамковен договор и достигнувањата на Албанците во Северна Македонија.
– Изјавите дека „нема да се помести ниту еден милиметар“ во однос на Бугарија, само го зајакнуваат впечатокот дека земјата се движи кон изолација, а не кон европска интеграција. Во ваков контекст, Албанците не само што се игнорирани како рамноправен политички фактор, туку ризикуваат и системско институционално деградирање. Назначувања без консултација со албанските претставници, игнорирање на јазичните и културните права, како и маргинализирање на албанските кадри во администрацијата, покажуваат опасен тренд на враќање на еднонационална политика, изјави Зенку за Фронтлајн.
Според него, повеќе од две децении по потпишувањето на Охридскиот договор, многу прашања сè уште се отворени.
– Наместо унапредување на мултиетничкото општество, сведоци сме на обиди за негово поткопување. Ако Албанците не настапат со единствен глас и јасна платформа, постои реална опасност да ги изгубат веќе стекнатите права. Не е време за поделби, туку за обединет фронт за заштита на демократските вредности и евроатлантската иднина на земјата, подвлече тој.
Новинарот и политички аналитичар Дестан Јонузи, во изјава за Флака, нагласува дека времето за вистинско единство на албанскиот политички фактор во Северна Македонија стана поитно од кога било.
Ова доаѓа во светлината на неодамнешните случувања по победата на ВМРО-ДПМНЕ и формирањето на новата влада под водство на Христијан Мицкоски, што веќе предизвика сериозна загриженост за положбата на Албанците во оваа мултиетничка држава.
– Времето за албанско политичко единство се чини дека станува сè поитно, особено во светлината на неодамнешните случувања во Северна Македонија, каде што владата предводена на Христијан Мицкоски (ВМРО-ДПМНЕ) предизвика голема загриженост за положбата на Албанците во оваа заедничка држава. Зошто е време за албанско политичко единство? Претходните политички договори, како што е охридскиот, беа доведени во прашање, а сега има институционална деградација, особено во употребата на албанскиот јазик и правичната застапеност. Времето за единство не е само симболично. Тоа е единствениот пат што води напред во услови на нови политички и геополитички предизвици кои брзо се обликуваат, смета Јонузи.
Политичкиот аналитичар Ким Мехмети во својата најнова колумна пишува дека ВЛЕН ги поставил Албанците на патот да не бидат претставувани од свои избрани претставници во иднина, туку од Албанци избрани од македонскиот владетел, што ги направило политички безвредни.
– Во меѓувреме, поминаа три децении откако ниту еден од албанските вазали немаше храброст да каже дека Албанците овде не треба да придонесуваат и да ја признаваат оваа Македонија сè додека таа не им надомести за грабежот што им го направи исклучувајќи ги од приватизацијата на општествениот имот. Бидејќи помина речиси една година откако овие „вленици“ ја продолжуваат битката против крадците на ДУИ, нарекувајќи нè слуги на оваа опозициска партија, оние од нас кои две децении ја критикуваат партијата што дури и го усвои амблемот на ОВК.. Па затоа нè нарекуваат лицемери на ДУИ, дури и оние од „Кланот Љерце“ (Движењето БЕСА) кои се збратимуваа со македонскиот СДСМ само за да ја спасат својата албанска политичка кожа, како и оние од АЛТЕРНАТИВА без алтернатива, кои некогаш беа дел од владата на СДСМ како посвоени деца на ДУИ, пишува Мехмети.
По заминувањето на Алијансата за Албанците, владата на Мицкоски останува со симболична застапеност на Албанците. Таа нема поддршка од мнозинството избрани претставници на Албанците во Собранието. Исто така, стагнацијата во процесот на евроинтеграција ја прави оваа влада нестабилна. Локалните избори се очекува да се одржат на есен. Според политичките аналитичари, доколку коалицијата ВЛЕН, партнерот на Мицкоски, излезе со слаб резултат на овие избори, тогаш ВМРО ДПМНЕ ќе оди на предвремени парламентарни избори во март 2026 година, додека измената на Изборниот законик со една изборна единица и отворени листи ќе се користи како алиби доколку сите партии се согласат.
Д. Ј.
