Фатјон Софта, експерт за безбедност од Тирана, во изјава за „Фронтлајн“ предупреди на нова форма на руска активност во Европската Унија преку користење на криминални мрежи за извршување саботажи и дестабилизација.
– Во последните месеци, безбедносните агенции во некои земји од ЕУ предупредуваат за нова форма на руско влијание, каде регрутментите се вршат преку затворени канали на Телеграм. Руски говорни лица, често со кривични досиеја, се платени да извршуваат мали, но симболично значајни акции како палење во воени бази, напади врз логистички центри или координирано ширење дезинформации, вели Софта.
Според него, оваа стратегија е дел од концептот на хибридна војна: „Русија не користи непотребно војска, туку криминални, кибернетски и информативни инструменти за влијание врз јавното мислење, создавање несигурност и казнување на поддршката што земјите од ЕУ ѝ ја даваат на Украина.“
Косово – најголем ризик во регионот
– Косово е една од земјите најекстремно изложени на индиректно руско влијание преку криминални и политички структури поврзани со Србија. Северниот дел на земјата, каде што државниот авторитет е ограничен, останува слабата точка на националната безбедност, објаснува Софта.
„Криминалните мрежи кои се занимаваат со контрабанда, трговија и перење пари лесно можат да се користат за хибридни операции – од транспорт на опрема до собирање информации за државната инфраструктура. Русија има намера да ја користи оваа територија како најсоодветна точка за провокации, искористувајќи етнички тензии и пропаганда за ‘ризик за Србите’. Тесната соработка со КФОР и партнерските служби на НАТО го отежнува директното мешање, но ризикот од индиректни акции останува реален“, додава тој.
Северна Македонија – помеѓу изложеноста и контролата
– Во Северна Македонија, руското влијание е стабилно со години, особено преку проруските медиуми и старите криминални мрежи. Користењето на етничката и верската реторика како алатка за создавање внатрешни поделби е стратегија која се совпаѓа со рускиот модел на ‘социјален ладен конфликт’, истакнува Софта.
Според него, иако земјата е членка на НАТО од 2020 година, институционалните слабости, корупцијата и економската инфилтрација создаваат простор за странски влијанија.
„Руската агенција во минатото се обидела да искористи мали криминални групи за насилни протести и антиперзападна пропаганда, особено за време на изборни периоди или внатрешни кризи.“
Албанија – симболичен објект, но со силна заштита
– Албанија, како еден од најсилните сојузници на Украина во регионот, станува политички и кибернетички објект на Москва. Нападите врз дигиталните системи во 2022 година, извршени од хакери поврзани со Иран, но со техничка поддршка од руски мрежи, покажаа дека земјата е на радарот на непријателските актери, објаснува Софта.
„Сепак, албанските разузнавачки структури значително ги зголемија капацитетите за заштита и тесно соработуваат со САД и НАТО. Најверојатниот ризик останува инфилтрацијата преку организиран криминал и економска корупција, каде поединци или сомнителни компании можат да нудат ‘услуги’ за сметка на странски интереси, без целосно да ја знаат вистинската потекло на нарачката“, подвлекува експертот.
Балканот: потенцијален терен за хибридни интервенции
Ниту една од трите земји не е целосно имуна на користење на криминални мрежи како инструмент на руското влијание. Во регион каде границите се чувствителни и каде организираниот криминал има трансгранична историја, ризикот е реален, но може да се надмине со тесна регионална соработка, размена на информации и зајакнување на финансиската разузнавачка способност, истакнува Софта.
– Во оваа фаза, Балканот не е отворен фронт на Русија, туку потенцијален терен за хибридни интервенции. Ако внатрешната безбедност и соработката со евроатлантските партнери ослабнат, овие интервенции можат да добијат конкретна форма – преку саботажи или ширење на несигурност, додава нашиот соговорник.
Тој заклучува дека во ерата на хибридни војни, одбраната не се мери само со оружје, туку со разузнавање, транспарентност и контрола врз организираниот криминал.
– Во оваа битка, Балканот мора да остане дел од решението, а не дел од сценариото на дестабилизација, подвлече тој.
Дестан Јонузи
Поврзено:
Руската сенка врз Балканот – хибридна војна преку криминални мрежи
