Лебот со години е на удар на диеталната култура. За некого е „најголемиот непријател на линијата“, за друг е основна храна без која не може да се замисли оброк. Во време кога „без глутен“, „кето“ и „low-carb“ диетите доминираат на социјалните мрежи, лебот често се прогласува за директен виновник за дебелеењето. Но, дали навистина лебот сам по себе дебелее – или вистината е посложена?
МИТ: Лебот сам по себе дебелее
Најчестото уверување е дека јадењето леб автоматски води до зголемување на телесната тежина. Ова тврдење звучи логично на прв поглед, бидејќи лебот содржи јаглехидрати, а јаглехидратите често се поврзуваат со складирање масти. Сепак, науката тука е јасна: ниедна поединечна храна не дебелее сама по себе.
Зголемувањето на телесната тежина се случува кога внесот на енергија подолг период е поголем од потрошувачката. Со други зборови, не е пресудно дали калориите доаѓаат од леб, ориз, тестенини или овошје – туку колку вкупно калории се внесуваат и како тие се распределени низ денот.
ВИСТИНА: Типот и количината на леб се клучни
Не сите лебови се исти. Бел леб, направен од рафинирано брашно, има висок гликемиски индекс и брзо го зголемува нивото на шеќер во крвта. Ова може да доведе до побрзо чувство на глад и почесто прејадување, особено ако се консумира сам или со калорични додатоци како мајонез, путер или преработени месни производи.
Од друга страна, интегралниот леб, лебот од цели зрна или лебот со семки и растителни влакна, се вари побавно, дава подолготрајно чувство на ситост и има поповолен ефект врз метаболизмот. Таквиот леб може да биде дел од урамнотежена исхрана, дури и кај луѓе кои сакаат да ја намалат телесната тежина.
Калориите не се единствениот фактор
Честа грешка е фокусирањето само на калориската вредност. Лебот е извор на енергија, но и на витамини од Б-групата, минерали и растителни влакна, особено кога станува збор за помалку преработени варијанти. Проблемот најчесто не е парчето леб, туку што и колку се става врз него, како и целокупниот начин на исхрана.
Две парчиња леб со зеленчук и протеин не се исто што и неколку бели кифли со преработено месо и масни сосови. Контекстот е клучен.
А што со „лебот навечер“?
Уште еден распространет мит е дека лебот навечер „одма оди во сало“. Научните истражувања не го потврдуваат ова. Телото не функционира според часовник, туку според вкупниот дневен енергетски биланс. Ако вкупниот внес на калории е во рамки на потребите, времето на консумација не е пресудно.
Сепак, навечер луѓето почесто јадат механички, без вистински глад, што може да доведе до претеран внес на храна. Повторно, проблемот не е лебот, туку навиките.
Мит или Вистина?
Лебот не дебелее сам по себе. Дебелеењето е резултат на долгорочен калориски вишок, лоша структура на исхраната и недоволна физичка активност. Изборот на поквалитетен леб, умерената количина и комбинацијата со нутритивно богати намирници прават огромна разлика.
Наместо демонизирање на една храна, многу покорисно е да се гледа целата слика – навиките, квалитетот на храната и начинот на живот.
Извори:
Harvard T.H. Chan School of Public Health – The Nutrition Source (Whole Grains and Weight Management)
Mayo Clinic – Carbohydrates: How carbs fit into a healthy diet
European Food Information Council (EUFIC) – Carbohydrates and health
Редакција Фронтлајн
