Објавувањето на нацрт-извештајот на европратеникот Томас Вајц во Европскиот парламент, заедно со бројните усвоени амандмани, предизвика дебата и загриженост во Северна Македонија. Документот, кој од извештај со 37 точки се прошири на 86 нови членови со значително проширување на содржината, јасно ја одразува вмешаноста на надворешни агенди и билатерални ривалства кои го отежнуваат евроинтегративниот процес на земјата.
Српскиот свет – нова реторика за изолација
Еден од најделикатните моменти во извештајот е вклучувањето на концептот „српски свет“, туркан од бугарскиот европратеник Андреј Ковачев и поддржан од претставници на европската десница. Преку оваа формулација, Македонија се става во опасен политички контекст, како дел од авторитарна сфера на влијание, во линија со Србија, Русија и Унгарија. Ова претставува удар за напорите на земјата да го зачува проевропскиот курс и да го зајакне партнерството со ЕУ.
Геополитичко бојно поле – руско, кинеско и унгарско влијание
Извештајот содржи остри критики за странските влијанија на Западен Балкан, особено во Северна Македонија. Заедничката цел се Русија, Кина и Унгарија, преку ширење дезинформации, нетранспарентни инвестиции и политички врски со регионални актери. Посебно се споменува воздржаноста на Македонија при гласањето за резолуција во ОН за Украина, што се интерпретира како „изненадувачка и жална“ промена во надворешната политика на земјата.
Таблоидите како хибридно оружје
Друг загрижувачки елемент е оценката дека медиумите на српски јазик и таблоидите се користат како хибридно оружје за ширење анти-ЕУ и проруски наративи. Овој дел од извештајот алармира за внатрешно влијание на надворешни актери врз јавното мислење и потребата од градење на посилна медиумска безбедносна архитектура.
Недостаток на рамнотежа во третманот на историјата
Во извештајот е вклучен и амандман кој бара отворање на архивите на поранешните југословенски тајни служби (УДБА и КОС), со цел соочување со тоталитарното минато. Последниот извештај на Европскиот парламент за Северна Македонија не е само техничка проценка – тој е огледало на геополитичките, билатералните и регионалните сили кои сакаат Балканот повторно да го претворат во бојно поле за туѓи интереси. Во овој контекст, клучно е Скопје да ја заштити својата европска линија, да го зачува институционалниот интегритет и да се соочи со идентитетските и безбедносни предизвици со транспарентност и решителност.
Дестан Јонузи
