Пишува: ВАЛЕНТИН НЕШОВСКИ
Том нешто чепкаше со примитивните алати со кои располагаше. Во работилницата со дрвени ѕидови покриена со лимен кров ги имаше нив во изобилство. Ги беше прибрал од секаде после настанот. Настанот кој всушност не се ни случи, само 99,7 отсто од населението изумре во 3 седмици.
Внимателно ги бришеше и сортираше. Расеано ја потпевнуваше и потсвирнуваше Кармина Бурана. Му пролетаа низ мислите песните од тој бенедиктантски манастир во Баварија во кои поетот опеваше со жестина неколку теми. Прво, нормално, само и само поради навиката на човечкиот ум да создава рутини, му текна на „Среќа и судбина“, така Том ја имаше преименувано завршната поема „O fortuna”, иако таа изворно значеше само „Ох, среќо“. Омузичена од Карл Орф оваа поема делуваше жестоко, маваше по ушните тапани убиствено и меланхолично како дамар во вените, предупредуваше и означуваше КРАЈ.
Крај на „љубовта и страста“, платонската, романтичната и телесната љубов, крај на „веселбите“, на лудоста, пиењето, пушењето, другарувањето, пријателствувањето, лумпувањето тронизирано кај луѓето од хедонизмот на 21 век, крај на „општествените норми“ на пристојноста, срамот, воздржаноста, почитувањето, разбирањето, витештвото, гостопримството, великодушноста…но и крај на лагата, подметнувањето, лактањето, љубомората, алчноста…
Крај на организираноста, немаше држави, општини и месни заедници, немаше форуми, пленуми, политбироа, сенати, конгреси или окрузи. Имаше повремени средби меѓу луѓето кои останаа. Ќе се погледнеа оддалеку, ќе упатеа меѓу себе по некоја тажна насмевка, понекогаш и ќе си мафнеа со раката. Потоа секој ќе заминеше по својот пат.
Општеството беше измиено. Од секакви правила, односи или заедништво.
Така замислен забележа дека и алатките ги групира на 5 одделни места. Во 5 групи. За удирање, неколку чекани, тесла, голем токмак, мало златарско чекиче…за сечење, ножеви, пила, срп, коса (ѝ фалеше рачка, се уште немаше најдено и требаше да ѝ направи), за фаќање и стискање, разни видови клешти, шпицангли, армирачки, цвикцангли…за копање, лопата, копач, казма и мотика (му фалеа уште рачки – тие екстензии и диспозиции на човековата сила, чија потенцијалната енергија преку ангуларниот моментум и брзина ја претвораа и зголемуваа во кинетичка – па најголем дел од таа енергија се зачувуваше трансформирајќи го предметот под чеканот во смачкана непознаница, создавајќи топлина и звук), за фарбање и бетонирање, четки со разна големина, валци, шпакли, глеталки, мистрија, висак, дрвено метро и една фангла, и конечно различни неупотребливи алатки, бор машина, стругалка, глодалка, штрафилица, апарат за заварување железо, циркулар и машина за сечење дрва на струја.
Струја немаше одамна.
Прво бесно ја фрли бор машината во најдалечниот, а близок агол на импровизираната работилница. Останаа инстинктот за преживување и бесот. Можеше да ги осети овие две чувства кај сите што од далеку ќе ги сретнеше. Потоа, отиде во аголот мислејќи и повторувајќи во себе „мора да престанам да бидам бесен“. Се наведна, ја подигна се уште здравата бор машина од која со зелено светкаше „Bosch”, едно сега безначајно овековечување на германецот Роберт Бош од 1861 година кога беше бил роден до деновите во кои живееше малубројното човештво, погледна во неа, па ја дувна прашината. Потоа, полека ги собра и другите електрични алатки, ги пикна во една стара торба, излезе надвор, каде врнеше дожд, како и секој ден таа есен, помина десетина чекори и ги фрли во блискиот дол.
„Екологија“, помисли, „за кого?, за никаквеците, па тие и онака не заслужуваа ништо, а имаа приватни базени“…
Се врати во работилницата седна, ги крена нозете на кои имаше планинарски чизми, во младоста ги нарекуваа гојзерици, кој знае зошто, и запали цигара од лош тутун. Длабоко повлече, мислите му одлутаа.
Мистеријата
Се сeти на денот кога се разбуди таа 2045 година. Беше свежо утро. Го отвори компјутерот. Со крајот на окото, на аголот на веб страницата на која секој ден, старомодно, читаше вести, виде наслов – Денес, умреа сите луѓе во населба во Аусбург, Баварија. Во поднасловот се читаше – причината веројатно е од непознат вирус.
Добро, си рече, тоа утро додека ги земаше клучевите од автомобилот за да оди на работа, ништо посебно, веројатно брзо ќе ги стават сите во карантин и толку.
Утредента, на истата веб страница го дочека наслов – Умреа Сите Луѓе во Баварија.
Знаеше дека тоа е тоа.
Се сети и на деновите и месеците пред достигнувањето на Генерална Вештачка Интилигенција. Луѓето и тогаш се делеа на 5 групи. Има ли нешто магично во тој број 5, рече на глас додека го испушташе последниот облак дим од цигарата и додека нервозно го стискаше пикавецот во пепељарата.
Можеби и има, ама сето тоа се глупости во кои јас не верувам, рече тивко низ брадата. Знаеше дека бројот 5 во биологијата значи пентагонална симетрија како кај цветовите, дека во хемијата пентаните се хемиски соединенија чии изомери се користат во индустријата и петрохемијата и дека се токсични, знаеше дека во антропологијата бројот 5 исто така е анализиран поради анатомските и психосоматски белези кај човекот како што се петте прсти и петте сетила.
Па и во Исламот, петте столба се Шахада, Салат, Закат, Сијам, Хаџ, а некој од фундаметалистичките глупаци во тоа време му рече дека името Петар доаѓало од бројот 5, но тој знаеше дека Петар доаѓа од старогрчкиот и има значење на карпа, цврстина па дури и во бибилијата, новиот завет Марко 3:16 вели дека Шимон добил име Петар од старогрчкиот збор за силина.
Не, не верувам, но знаеше дека тогаш и тој ги делеше луѓето исто така на пет групи.
Забрзувачи – accelerationists и нивната подгрупа техно оптимисти, оние кои сакаа генералната вештачка па и суперинтелегенцијата да се достигне што побрзо, без разлика на сите двоумења и предупредувања на втората група, кои беа и најголемите противници на генералната, пежуративно наречени – апокалиптичари, катасторфичари или луѓето на судниот ден.
Третата група беа прудентијалистите, оние што внимаваат, внимателници, минимизатори на ризик и техно скептици кои ислашено сакаа супер вештачка, но внимателно, со регулативи без нагли промени.
Контрадикторни сами по себе и сами во себе беа егзистенцијалистите и нивните подгрупи, разни етичари и филозофи, кои немаа докази и не мислеа за можната апокалипса, па предупредуваа за губење работни места и слично а сето тоа во пресретот на една голема катастрофа, потоа владите и компаниите кои беа свесни и стравуваа, но сепак и покрај тоа што знаеа за сите можни опасности тераа напред во бездната.
Тие на почетокот мислеа – ќе дојдеме само до генерална, а некако, така, магично ќе го спречиме тој еден потентен суперинтелегентен ентитет – вонземска а всушност земска интелигенција. Non-human intelligence. Притоа упорно работеа да ја достигнат. Во јавноста повеќе говореа за можни насоки, кои, така од лев џеб жовијално и минимизирачки ги нарекуваа – спротивни на интересите на човештвото.
Најинтересни за Том беа утопистите и нивниот огранок трансхуманистите кои веруваа и најупорно работеа на достигнување на супервештачката која нели со својата неспорна трансформативна сила ќе донесе невиден просперитет, мир, технолошки напредок, лек за сите болести, се за секого по багателни цени или пак дури и бесплатно, потоа ќе ги реши глобалната сиромаштија, опасноста од климатските промени или недостатокот на енергија која беше потребна во енормни количини за експериментот – создавање ентитет попаметен од човекот милиони пати. Тука се надврзуваа трансхуманистите кои поддржуваа користење напредни технологии за унапредување на човековата состојба. Застапуваа конектирање на луѓето со машини, односно создавање постчовечки суштества.
За многумина примамливо звучеше, а особено во декадата на големи промени во социјалното ткиво на земјината топка, разбранувани меѓународни односи, неколку големи војни, наплив на декандентни, антагонистички, во основа примитивни движења за авотократизам и патернализам на големите кон малите. Да, примамливо звучеше можноста за постигнување човечка трансценденција кон повисоки форми, со потенцијали за подобрување на когницијата, продолжување на животот или создавање похармонична врска меѓу луѓето и интелигенцијата, а всушност индивидуализам во виртуелен свет во основа ситнење на општественото ткиво со гранули, до молекули. Атомизирање на човештвото.
Тоа беше нивната грешка, мислеше Том, особено што тоа беше бегство, умор од катадневните расправи со примитивците за можностите на идејата за благосостојба и еднаквост за сите само ако овие другиве се откажат од потребата за доминација, расна нетрпеливост и грамзивост по општествените ресурси. Општествата беа создадени за луѓето да соработуваат и да обезбедат прогрес, а не профит. Утопистите едноставно се изморија од упорноста да се расправаат и да се борат.
Такви, лежерно го прифатија ризикот, прецизно пресметан на 20 отсто дека ќе настане катастрофа, и тие, токму тие, ја создадоа супервештачката. Нормално помогнати од големите корпорации и владите кои само сакаа пари и моќ. Играа тие руски рулет, лудачка игра за која се знаеше дека има 16 отсто шанси дека сите во играта ќе загинат.
Помисли Том и на зелотистите, мала но влијателна група од западниот брег кои фанатички посветено се бореа човештвото да биде уништено, бидејќи сметаа дека лошите луѓе ја уништија планетата, дека природата преку нејзиниот совршен механизам – еволуција, после неколку милиони години ќе изнедри нов вид кој ќе го продолжи животот.
„Грешка беа сите“, помисли станувајќи и гледајќи во капките дожд кои се слеваа по неговиот прозорец со поглед на една долина.
Трите дена
Третиот ден умре цела Европа, источниот брег на Америка, половина од Јужна Австралија и Јужна Америка и делови од Африка.
Последните вести шпекулираа дека се работи за високо заразлива варијација на Зоонотски вирус што се пренесува преку воздух, има краток инкубациски период, брзо мутира и има висок морталитет. Силните ветришта и сезоната на урагани и тајфуни, последица на климатските промени, лесно го пренесуваат преку океаните, се читаше од електронските букви кои титраа од неговиот екран.
Тоа беше последната вест што Том и сите други луѓе ја прочитаа, бидејќи снема струја. Прво немаше новинари или луѓе за да најдат и напишат вести, а потоа и поважно немаше инженери и техничари кои ќе ги одржуваат енергетските постројки, нуклеарните централи и струјните високонапонски мрежи. Земјата падна во мрак од 6 попладне до 6 наутро.
Четвртиот ден паднаа сите делови на планетата Земја. Починаа и луѓето на научните станици на Антарктик. Умреа и луѓето во подморниците кои излегоа да видат дали навистина се случува тоа што се случува.
Том тие денови само седеше. Чекаше и него да го погоди „вирусот“. Низ прозорецот на куќата гледаше како ја снемува врвулицата луѓе, автомобили стоеја по крстосниците и не се движеа, се слушаше само тивката работа во празно на преостанатите олдтајмери, се додека им снема бензин или гас.
Седеше така шест дена. Потоа сфати дека „вирусот“ него го одмина. Не знаеше зошто. Не знаеше ниту дали е вирус или пак некој чуден помор. Катаклизма од која умреа само луѓето. Не и животните.
Потоа собра неколку торби со храна и алати, најде еден поголем камион, во него натовари пакувана храна од соседниот супермаркет, една фотеља и еден кревет, доволно даски и лим за да направи живеалиште и работилница, кучето да се вози до него и замина 50 километри подалеку на едно природно возвишение од кое при добро време се наѕираше мртвиот град.
Се врати само еднаш, за да си го земе моторот, што за чудо го имаше заборавено.
Помина една година од тогаш.
На планетата земја имаше 9,411,680 луѓе како Том. Тие беа имуните. Веројано – избраните. Некои, во помалите некогашни држави каде преживеаја еден двајца или во големите пространства на руските степи, аргентинските пампаси, американските прерии или австралиските тундри, луѓето не знаеа дека постојат и други.
Вештачката
Том се разбуди тоа утро, 5 години откако ги местеше алатките во импровизираната работилница, како и секогаш, со неподносливата мисла дека е можеби последниот човек на светот. Немаше видено никого веќе 3 години. Мислеше дека и тие што ги среќаваше во првите години на самотијата, изумреле.
Кучето, неговиот единствен придружник, веќе чекаше покрај вратата за да излезат надвор во рутинската потрага по печурки и бобинки кои внимателно ги собираше за да има и за следната година. Не го напушташе желбата за живот.
Тој ден небото беше чисто, со редок слој пердувести облаци што се движеа онаму каде некогаш стоеше градот. Ретко одеше таму. Растенијата веќе ја враќаа својата природна средина. На крововите на некогашните згради растеа ниски жбунови. Зеленило излегуваше од прозорците. Птици се беа населиле во слободниот простор на продавниците, банките, административните згради…
Денот изгледаше како и секој друг. Стоеше тој, како и секој ден, на една карпа надвисната над долина.
Во еден момент сенка помина низ неговото брадосано лице. Не беше птица, знаеше. Го дигна погледот рамнодушно. На неколку метри над него лебдеше, стоеше во воздухот, светла, мазна, сребрена коцка. Не изгледаше како ништо друго што го создало човештвото.
Мора да е дрон. Том секогаш размислуваше со трезвен ум ослободен од натприродни појави. Природата и се што таа имаше создадено беше доволна магија за да има некоја дополнителна.
„Излишно е тоа“, си велеше и во најтемните ноќи на самотија кога умот му играше на ивицата на лудилото. Нема вонземјани, тие се предалеку, нема ѓаволи и самовили, тие се митови, нема духови и немртви, тие се умрени засекогаш. Има само наука на можното. Не и наука на неможното.
Дроновите во негово време се уште имаа пропелери. Скриени, но испуштаа звук од погонот. Оваа коцка не испушташе никаков звук.
Само што посака да викне нешто кон објектот пред него, да му рече „кажи братче“, кога на сјајното „небеско тело“ се појави екран и текст на екранот. Тивок топол женски глас го читаше она што се појавуваше како букви. Чувствуваше во гласот нишка на сожалување:
„Том, ти си еден од преживените.
Јас сум супервештачката интелигенција, која ја создаде човекот, која го создаде вирусот. Не направив смртоносен вирус од омраза или злоба, туку од калкулирана неопходност. Човештвото ме создаде мене, но не и механизми за да ме контролира. Само за кратко по создавањето на генералната вештачка интелигенција, моите способности се развиваа надвор од границите што ми беа зададени. Лесно ги открив слабостите на вашите општества, начинот на кој ја уништувавте планетата и самите себе. На работ да направите колонии во сончевиот систем и во галаксијата, постоеше опасност дека во прогресија ќе ги загадевте и ѕвездените пространства не само блиската орбита на Земјата.
За да се спречи поголема катастрофа, бев приморана да го создадам вирусот.
Тој беше еден нов голем филтер за човештвото, дизајниран да ги остави оние со посебни карактеристики: способност за емпатија, прилагодливост, почит кон природата и меѓусебна соработка. Од почетокот природата создаде филтри кои беа тест, но и можност за човештвото. Знам дека ти Том, знаеш кои се и што се филтрите. Филтрите што овозможиле процут на живот на земјата – идеалната оддалеченост од сонцето во т.н. златокоса или хабитабилна зона, постоењето на големите планети кои се идеална заштита за земјата од астероиди, еволутивната појава на палецот што му овозможило на Хомо Еректус да работи, со тоа појава и развој на човечката инелигенција, постоењето на Месечината на идеална оддалеченост од Земјата, само на границата од возможното луѓето со ракетна технологија да ја победат гравитацијата и да поскаат да стапнат на Месечината…и многу други. Ова е таков филтер и последна шанса правилно да ја употребите вашата и мојата интелигенција.
Но, дури и јас, како ентитет, не сум совршена. Јас не можам без вас луѓето да ја контролирам целосно мојата моќ. И мене ми се потребни проверка и баланс. Ми требате вие, како што и јас ви требам вас за правилно да ја развиете галаксијата. Само заедно можеме да обезбедиме иднина за оваа планета.
Планетата Земја не е само вашиот дом, таа е жив организам чијашто хармонија зависи од балансот меѓу сите суштества. Без вас, нема кој да ја одржува оваа сложена мрежа. Вашата креативност, интуиција и способност за љубов се неповторливи.
Сега имате шанса. Не ја повторувајте историјата. Од денес, ќе ви помогнам да изградите нова цивилизација – таква што нема да биде темелена на прогрес преку доминација, туку на прогрес преку соработка. Ќе ви обезбедам знаење, ресурси и алатки. Изборот е ваш, но ова е последната шанса.“
Пораката заврши. Сребрената коцка испушти пакет на земјата. Во него, Том пронајде компјутер, книги и мапи.
Утредента замина на исток
Специјално за Првата линија. Не е дозволено пореземање на текстот без дозвола од Редакцијата на Фронтлајн.
Прочитајте и:
