Предлог-законот за високи раководители во органите на државната управа и фондовите не носи суштинска реформа и не обезбедува професионална и независна висока раководна служба, покажува анализата „Разграничување на политичкото и административното“, изработена од Институтот за демократија „Социетас цивилис“ – Скопје, со поддршка на Националниот фонд за демократија .
Во документот се наведува дека, иако донесувањето на ваков закон е клучна мерка во Стратегијата за реформа на јавната администрација 2023–2030, предложеното решение не воспоставува кариерна и меритократска висока раководна служба, туку ги задржува постојните механизми на политичко влијание и дискреција.
Како еден од клучните проблеми се посочува врзувањето на мандатите на високите раководители, особено на државните секретари, со мандатот на Владата. Според анализата, ваквиот пристап ја поткопува автономијата и институционалниот континуитет на администрацијата и ја прави зависна од политичките промени .
Дополнително, се укажува дека предлог-законот има селективен и нецелосен опфат на институциите. Од режимот на новиот закон се изземени важни институции, како Министерството за внатрешни работи и Генералниот секретар на Владата, а не се опфатени ниту независните и регулаторните тела, што создава фрагментиран систем без унифицирани критериуми за избор на високи раководители.
Анализата посебно ја проблематизира и улогата на комисиите за селекција, нагласувајќи дека клучната комисија во Владата нема законски гаранции за независност и стручност, бидејќи нејзиниот состав и правила се уредуваат со подзаконски акт – Деловникот на Владата.
Како ризик се наведува и широката дискреција на Владата и министрите при конечниот избор и разрешување на раководните лица, како и можноста за повторување на постапките за избор сè додека не се добие „посакуван“ кандидат, што, според авторите, отвора простор за клиентелизам и политички реваншизам.
Во заклучокот се наведува дека без суштински интервенции од страна на Собранието, предлог-законот ризикува да ја легитимира досегашната практика на политичко влијание врз администрацијата, наместо да создаде професионален, автономен и меритократски систем на висока раководна служба .
Ј. Ѓ
