Мицкоски повикува на консензус за реформите и укинување на техничката влада, додека меѓународниот притисок за уставни измени се засилува
Најавата на премиерот Христијан Мицкоски за лидерска средба со парламентарните партии, која треба да се одржи во наредните 7 до 10 дена, непосредно пред неговото заминување на Светскиот економски форум во Давос, отвора нова фаза во сложениот политички и евроинтегративен контекст во Република Северна Македонија. Темите што се најавуваат – реформските закони и укинувањето на техничката влада – формално делуваат како внатрешно-политички прашања, но нивната суштина е длабоко поврзана со европската агенда и со зголемениот дипломатски притисок врз земјата.
Консензус како политичка порака пред Давос
Премиерот јавно упати повик до сите лидери на парламентарните коалиции да присуствуваат на лидерската средба, нагласувајќи дека дневниот ред може да биде проширен и дополнет. Според него, токму консензусот е клучен елемент во носењето на одлуки од суштинско државно значење.
„За клучните прашања за државата, очекувам консензус од лидерствата на сите парламентарни коалиции“, изјави Мицкоски, потенцирајќи дека реформските закони поврзани со европската агенда веќе имаат позитивни оценки од Венецијанската комисија и од Канцеларијата на Европската комисија.
Во тој контекст, премиерот повикува на политичка зрелост и отворен дијалог.
– Ајде да седнеме и да разговараме. Да покажеме зрелост дека како политичари и како држава можеме, кога целта пред нас е Европската Унија, да разговараме отворено на сите тие теми за кои немаме дијаметрално различни ставови, изјави Мицкоски.
Укинување на техничката влада – политичка реформа или тест за доверба
Една од централните теми на најавената средба е укинувањето на техничката влада – механизам кој со години е предмет на политички контроверзии. Мицкоски потсетува дека и СДСМ пред последните избори се изјаснила дека техничката влада повеќе не е потребна, но остава отворено прашање дали тој став и понатаму важи.
„Јас не би сакал да влегувам во такви измени без да имаме консензус, затоа што мислам дека таков тип на измени во политичкиот систем треба да се носат со консензус“, нагласи премиерот, оценувајќи дека техничката влада го кочи системот и отвора дилеми околу нејзината уставност.
Меѓународниот притисок и уставното прашање
Паралелно со внатрешните политички иницијативи, поранешниот пратеник Зуди Џелили укажува дека по завршувањето на локалните избори Владата се соочува со засилен дипломатски притисок од меѓународната заедница за деблокирање на европската интеграција.
– По локалните избори се очекува Владата да се соочи со зголемен дипломатски притисок, особено поврзан со деблокирањето на европскиот интеграциски процес, истакнува Џелили.
Според него, во фокусот остануваат прифаќањето на т.н. француски предлог, отворањето на Уставот и вклучувањето на Бугарите во Уставот како предуслов за продолжување на преговорите со ЕУ. Токму затоа, најавената лидерска средба, како што оценува, не е случајна, туку има јасна стратешка димензија.
– Овој состанок се очекува да ја вклучи и албанската опозиција, која има клучна улога преку Бадентеровиот механизам, како и СДСМ, со цел да се провери дали постои простор за политички компромис, наведува Џелили.
Предвремени избори како можна опција
Џелили предупредува дека, покрај реформските закони и техничката влада, на маса може да се најде и прашањето за предвремени парламентарни избори – сценарио што премиерот веќе неколкупати го има споменато како можна опција во услови на продолжени блокади.
– Таков состанок ќе ја отвори и темата за предвремени парламентарни избори, како можен излез во услови на континуирани блокади, оценува тој, додавајќи дека меѓународниот притисок најверојатно ќе биде посилен од внатрешната политичка волја.
Евроинтеграцијата како редок политички консензус
Политичкиот аналитичар Урим Салиу, пак, посочува дека и покрај длабоките разлики меѓу партиите, евроинтеграцијата останува речиси единствената точка на консензус во македонската политика.
„Партиите имаат многу разлики, но она што ги обединува речиси сите е ставот кон евроинтеграцијата на државата“, вели Салиу, нагласувајќи дека усвојувањето на клучните реформски закони е неизбежно.
Тој повикува на надминување на тесните партиски интереси и на државничка одговорност, оценувајќи дека во актуелниот момент е неопходен сеопфатен политички состанок.
„Ова единство не значи идеолошко помирување, туку државна одговорност“, нагласува Салиу, додавајќи дека укинувањето на техничката влада треба да се спроведе без одлагање, бидејќи таа ја изгубила својата функционалност.
Лидерската средба како огледало на политичката зрелост
Најавената лидерска средба не ветува брзи и лесни решенија, но таа претставува сериозен тест за политичката зрелост на политичките елити. Како што предупредува Џелили, таа нема да биде „магично решение“, туку показател дали политичката класа е подготвена за европски компромис или ќе продолжи да ја продлабочува долготрајната политичка криза.
Во момент кога европската перспектива е повторно во фокусот, а меѓународниот притисок расте, исходот од оваа средба може да се покаже како клучен не само за реформската агенда, туку и за идната политичка динамика во државата.
Дестан Јонузи
