Кремљ, соочен со растечки број жртви во војната во Украина, бара нови начини за пополнување на своите воени редови, обидувајќи се истовремено да ја избегне политички ризичната општа мобилизација. Анализа на Kyiv Independent покажува дека Москва сè повеќе се потпира на договори, резервисти, присила и странски борци, додека настојува војната да остане подалеку од големите урбани центри.
Кон крајот на минатата година, рускиот претседател Владимир Путин потпиша закони со кои се проширува системот на воено регрутирање, се овозможува регрутација во текот на целата година и се дозволува користење резервисти за обезбедување клучна инфраструктура. Истовремено, податоците укажуваат на нов тренд – расте уделот на етнички Руси меѓу загинатите, како и бројот на жртви од Москва и Санкт Петербург, градови кои Кремљ со години се обидуваше да ги поштеди од директните последици на војната.
„Кремљ не би мобилизирал луѓе во најголемите градови бидејќи токму таму може да избувнат револуции. Не сакаат да го вознемируваат населението и да им ја приближат воената реалност“, вели поранешниот руски пратеник во егзил Иља Пономарев.
Русија моментално губи меѓу 30.000 и 35.000 војници месечно
Делумната мобилизација во 2022 година, прва по Втората светска војна, предизвика протести низ целата земја и заминување на повеќе од 261.000 мажи од Русија. Оттогаш, клучното прашање е како Москва обезбедува нови војници без да го отвори ризикот од масовно незадоволство и социјални немири.
Договори, резервисти и притисок
Руската воена структура практично се потпира на две категории – регрути и војници по договор. Регрутите, мажи на возраст од 18 до 30 години, служат задолжителен воен рок од 12 месеци и формално не можат да бидат испратени надвор од земјата. Војната во Украина, пак, ја водат војници по договор – платени „доброволци“ кои можат да бидат распоредени на фронтот.
Проценките покажуваат дека Русија моментално губи меѓу 30.000 и 35.000 војници месечно, додека Украина планира значително зголемување на своите воени капацитети. Во декември 2025 година, руските загуби првпат го надминаа бројот на новорегрутирани војници – 33.200 загинати и ранети наспроти 27.400 нови војници. Во претходните месеци, односот бил поповолен за Кремљ.
„Поради недостиг од човечки ресурси, властите се свртуваат кон резервистите. Новите законски измени се јасен сигнал дека проблемот станува сè подлабок“, оценува Пономарев.
Во декември 2025 година беше одобрен ангажман на резервисти за обезбедување критична инфраструктура. Иако официјално тие не би требало да бидат испраќани на фронтот, се оценува дека во пракса ќе се врши притисок врз нив да потпишат договори и потоа да бидат префрлени во борбени единици.
Финансиски поттик и „посебни контингенти“
Властите нудеа високи финансиски бонуси за потпишување воени договори, кои во одредени региони достигнуваа и повеќе милиони рубљи. Сепак, се укажува дека рускиот воен буџет има јасни ограничувања.
Во обид да го надомести недостигот од луѓе, Кремљ нудеше и високи финансиски бонуси за потпишување воени договори. Податоците покажуваат дека во ноември 2025 година тие достигнувале до 2,6 милиони рубљи во Курската област и околу 2,3 милиони рубљи во Москва – суми што изнесуваат приближно меѓу 30.000 и 34.000 американски долари, односно околу 28.000 до 31.000 евра. Сепак, се оценува дека рускиот воен буџет не е неограничен и дека ваквиот модел тешко може да се одржува на долг рок.
„Поради буџетската криза и недостигот од средства, системот сè повеќе ќе се потпира на измама и присила“, вели истражувачката Марија Вјушкова. Според неа, регрути, резервисти, па дури и лица со кривични пријави ќе бидат притиснати да потпишуваат договори, понекогаш и пред да започне судска постапка.
Во исто време, значително е проширена категоријата таканаречени „посебни контингенти“. Покрај затвореници и лица под истрага, таа сега опфаќа и луѓе со неплатени долгови и кредити, што дополнително го проширува базенот за присилна регрутација.
Странски борци и окупирани територии
Паралелно со тоа, Русија го засилува регрутирањето странски државјани, особено од африкански и јужноамерикански земји, нудејќи финансиски надоместоци или ветувања за државјанство. Во многу случаи, станува збор за измама или нецелосни информации за условите на ангажман.
За Русија се бореле повеќе од 18.000 странци од 128 земји, од кои најмалку 3.388 загинале
Проценките укажуваат дека од почетокот на инвазијата за Русија се бореле повеќе од 18.000 странци од 128 земји, од кои најмалку 3.388 загинале. Истовремено, продолжува и присилната мобилизација на украински граѓани на окупираните територии, каде што до ноември 2025 година биле регрутирани најмалку 46.327 лица.
Регионални нерамнотежи во жртвите
Иако Московската област има висок апсолутен број загинати, жртвите по глава на жител се значително повисоки во сиромашните и периферни региони. Малите републики во Сибир и на рускиот Далечен Исток плаќаат несразмерно висока цена, додека региони како Чеченија и Дагестан бележат исклучително ниски стапки на жртви.
„Кремљ го смета Северниот Кавказ за потенцијално нестабилен регион. Постои страв што би се случило доколку голем број обучени и вооружени мажи со борбено искуство се вратат дома“, заклучува Вјушкова.
Редакција Фронтлајн
